Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği’nin 6. maddesinin 7. fıkrasında, avukatlık hizmetinin marka tesciline konu edilemeyeceği açık ve emredici biçimde düzenlenmiştir. Anılan hükümde, “Avukatlık hizmetini kapsamına alacak şekilde marka tescil edilemez, bu nitelikte marka başvurusunda bulunulamaz.” ifadesine yer verilmiştir. Aynı Yönetmeliğin 12. maddesinde ise bu yasağa aykırı davranıldığının tespiti hâlinde, baro tarafından re’sen disiplin soruşturması açılacağı öngörülmüştür.

Bu noktada önemle vurgulanması gereken husus, yasaklanan fiilin markanın tescil edilmesi değil, avukat tarafından bu yönde başvuruda bulunulması olduğudur. Zira Türk Patent ve Marka Kurumu, marka başvurularını Reklam Yasağı Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde re’sen denetlemediğinden, avukatlık ofisi adına yapılan bir marka başvurusunun şeklen tescil edilmesi mümkündür. Ancak bu durum, tescil belgesinin avukatlık hizmetleri bakımından hukuki sonuç doğuracağı anlamına gelmez.

Avukatlık Kanunu’nun 1. maddesi uyarınca avukatlık faaliyeti, ticari bir faaliyet olmayıp kamu hizmeti niteliği taşıyan bir serbest meslek olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanun’un 11. maddesinde ise avukatın tacirlik, esnaflık veya diğer ticari faaliyetlerle bağdaşmayan iş ve eylemlerde bulunamayacağı düzenlenmiştir. Buna karşılık marka, hukuki niteliği itibarıyla ticari hayata özgü bir ayırt edici işaret olup, temel fonksiyonu teşebbüslerin mal ve hizmetlerini piyasada birbirinden ayırt edilebilir kılmaktır. Nitekim Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 7. maddesinde de marka sahibine tanınan münhasır yetkiler, yalnızca ticaret alanında izinsiz kullanımlar bakımından hüküm ve sonuç doğuracak şekilde düzenlenmiştir.

Bu bağlamda, avukatlık faaliyeti ile marka hukukunun koruma alanları arasında hukuki nitelik bakımından bir örtüşme bulunmamaktadır. Avukatlık hizmeti, ticari bir mal veya hizmet sunumu olarak kabul edilemeyeceğinden, marka hukukuna özgü münhasır hakların bu alana teşmil edilmesi mümkün değildir.

Öte yandan Reklam Yasağı Yönetmeliği uyarınca, avukatların tabela ve benzeri tanıtım araçlarında yalnızca ad ve soyadlarına, avukatlık unvanlarına ve varsa akademik unvanlarına yer vermeleri mümkündür. Bu unsurlar dışında herhangi bir isim, ibare, şekil veya ayırt edici işaret kullanılması açıkça yasaklanmıştır. Bu nedenle bir avukatın soyadını marka olarak tescil ettirmiş olması, meslektaşlarının kendi ad ve soyadlarını “hukuk bürosu” ibaresiyle birlikte kullanmalarını engelleyici bir hukuki sonuç doğurmaz. Örneğin soyadı “Aslan” olan bir avukatın bu ibareyi marka olarak tescil ettirmiş bulunması hâlinde dahi, farklı şehirlerde faaliyet gösteren ve “Aslan Hukuk Bürosu” unvanını kullanan meslektaşları bakımından herhangi bir men’i talep hakkı doğmayacaktır. Kaldı ki Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 7. maddesinde, marka sahibinin, dürüstlük kuralına uygun ve ticari hayatın olağan akışı içinde gerçek kişilerin kendi adlarını veya adreslerini kullanmalarını engelleyemeyeceği açıkça hüküm altına alınmıştır.

Uygulamada karşılaşılan “ofis adını marka ile güvence altına alma” arayışı bakımından ise hukuken mümkün olan tek yol, marka başvurusunun avukatlık hizmetlerini dışlayacak şekilde kurgulanmasıdır. Başvuruda “avukatlık”, “hukuk bürosu” veya benzeri ifadelerden kaçınılarak, ticari nitelik taşıyan danışmanlık veya müşavirlik hizmetleri yönünden uygun sınıflarda marka tesciline gidilmesi hâlinde, en azından üçüncü kişilerin aynı ibareyi ticari marka olarak kullanmalarının önüne geçilmesi mümkün olabilir.

Nitekim Danıştay 8. Dairesi’nin 31.10.2018 tarihli, E. 2013/7021, K. 2018/6222 sayılı kararında; 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca markanın, bir teşebbüsün mal ve hizmetlerini diğer teşebbüslerin mal ve hizmetlerinden ayırt etmeye yarayan bir işaret olduğu ve bu düzenlemeden sınai ve ticari faaliyette bulunan gerçek ve tüzel kişilerin yararlanabileceği vurgulanmıştır. Kararda ayrıca, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 1. maddesi uyarınca avukatlığın kamu hizmeti niteliği taşıyan bir serbest meslek faaliyeti olduğu hatırlatılmış; bu itibarla, sınai ve ticari faaliyet yürüten kişilere tanınmış bir imkândan, hukuk alanında kamu hizmeti ifa eden avukatların yararlanabileceğini ileri sürmenin hukuken mümkün olmadığı belirtilmiştir. Bu gerekçelerle, Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği’nin 6. maddesinin 7. fıkrasında ve bu düzenlemeye dayanılarak davacı hakkında tesis edilen bireysel işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Maddi ve Manevi Tazminat Taleplerinde Arabuluculuk

Bu hükümler uyarınca, marka hakkının ihlalinden doğan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkin davaların, zorunlu arabuluculuk şartına tabi olduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Bununla birlikte, markanın hükümsüzlüğüne, ticaret unvanının marka hakkına dayalı olarak terkinine, haksız rekabetin veya marka hakkına tecavüzün tespitine yönelik, konusu bir miktar paranın ödenmesini içermeyen davalar, arabuluculuk şartına tabi olmayacaktır.

Birden Fazla Asli Talebin Yer Aldığı Davalarda Arabuluculuk Şartı

Marka hakkına dayalı hükümsüzlük, tecavüzün tespiti ve maddi/manevi tazminat taleplerinin birlikte ileri sürüldüğü davalarda, arabuluculuk şartının uygulanıp uygulanmayacağı hususu önem arz etmektedir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, davacının birbirinden bağımsız birden fazla asli talebini aynı dava dilekçesiyle ileri sürdüğü durumlarda, arabuluculuk şartı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 110. maddesinde düzenlenen “davaların yığılması” kurumu çerçevesinde değerlendirilmektedir.

Bu doğrultuda, arabuluculuğa tabi olmayan (örneğin hükümsüzlük, tespit, terkin) taleplerle birlikte açılan tahsil veya tazminat taleplerine ilişkin davalarda, arabuluculuk şartı aranmayacaktır.

YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ E. 2023/6464 K. 2024/7701 T. 5.11.2024

Somut olayda, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 110. maddesiyle düzenleme altına alınan “davaların yığılması” durumu söz konusu olup, uyuşmazlık, marka hakkına dayalı olarak, markanın hükümsüzlüğü, markaya tecavüzün tespiti, meni ve tecavüz nedeniyle maddi ve manevi tazminat davalarını içerdiği, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan tazminat istemlerine ilişkin davalar arabuluculuğa tabi ise de, unvan terkinine, markaya tecavüzün tespiti ve menine ilişkin davalar, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan bir alacak ya da tazminat davası olmadığından arabuluculuğa tabi olmadığı, bu durumda, arabuluculuğa tabi olmayan bir dava ile birlikte açılan tahsil davası da arabuluculuk dava şartına tabi olmayacağından davalının aksi yöndeki istinaf isteminin yerinde görülmediği,

YARGITAY 11. Hukuk DAİRESİ E. 2019/4851 K. 2020/2732

Somut olayda, 6100 sayılı HMK’nın 110. maddesiyle düzenleme altına alınan “davaların yığılması” durumu söz konusu olup, uyuşmazlık, marka hakkına dayalı olarak unvan terkini, markaya tecavüzün tespiti, meni ve tecavüz nedeniyle maddi ve manevi tazminat davalarını içermektedir. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan tazminat istemlerine ilişkin davalar arabuluculuğa tabi ise de, unvan terkinine, markaya tecavüzün tespiti ve menine ilişkin davalar, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan bir alacak ya da tazminat davası olmadığından arabuluculuğa tabi değildir. Bu durumda, arabuluculuğa tabi olmayan bir dava ile birlikte açılan tahsil davası da arabuluculuk dava şartına tabi olmayacağından aksi yöndeki mahkeme gerekçesi isabetli görülmemiştir.

Türk Borçlar Kanunu md. 72 hükmüne göre, tazminat istemlerinde zamanaşımı süresi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl olarak belirlenmiştir. Ancak, tazminat talebi, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü ve cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, bu durumda daha uzun zamanaşımı süresi uygulanmaktadır.

Marka hakkına tecavüz teşkil eden eylemler, SMK md. 30’da aynı zamanda suç olarak düzenlendiğinden, marka hakkının ihlaline ilişkin tazminat taleplerinde zamanaşımı süresi, Türk Ceza Kanunu (TCK) md. 66'da düzenlenen dava zamanaşımı sürelerine göre belirlenmektedir. TCK md. 66’ya göre, beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adlî para cezasını gerektiren suçlar için zamanaşımı süresi sekiz yıldır.

Değinilen sebeplerle, marka hakkı ihlal edilen kişi, zarar ve tazminat sorumlusunu öğrendiği tarihten itibaren iki yıldan fazla bir süre geçmiş olsa bile, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngörmesi nedeniyle, eğer olayın üzerinden sekiz yıl geçmemişse tazminat talebinde bulunabilecektir.

İlk Derece Mahkemesi'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava yönünden; ıslah olunan değere ilişkin zamanaşımı yönünden yapılan itirazın söz konusu marka tecavüz davaların aynı zamanda ceza davasına konu olup, zamanaşımı süresi 8 yıl olduğundan bu yöndeki itirazın reddine,

YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ E. 2023/3257 K. 2024/5284 T. 27.6.2024

tescilsiz markanın devrine ilişkin 28.12.2017 tarihli sözleşmenin noter onaylı olmaması nedeniyle geçersizliği savunulmuş ise de 6769 Sayılı Kanun'un148. maddesinin dördüncü fıkrasındaki geçerlilik şartının tescilli markalara ilişkin olduğu, tescilsiz markaların devrine ilişkin ilgili Kanun'da bir hüküm yer almadığı ve bu itibarla tescilsiz markaların devrinin genel hükümlere tabi bulunduğu, buna göre tescilsiz markanın devrine ilişkin özel bir şekil şartı ön görülmediğinden 28.12.2017 tarihli sözleşmeye itibar edilmesi gerektiği gerekçesi ile davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ E. 2023/2042 K. 2024/4581 T. 3.6.2024

Yayıma itiraz aşamasında ileri sürülmeyen sebeplerle ilgili olarak Markalar Dairesi tarafından verilmiş bir karar bulunmadığından, Kurula itiraz aşamasında yeni gerekçeler sunarak karara itiraz etmek mümkün değildir.

Kurul, itirazları incelerken taleple ve gerekçeyle bağlıdır. Ancak, önemli ve ağır usul hataları ile itiraza konu kararı veren dairenin resen incelemesi gereken hususları, taleple ve gerekçeyle bağlı olmaksızın, resen dikkate alabilir.

“Dava konusu marka başvurusunun yayınına itirazı havi dilekçede dayanılmayan üç yeni marka hakkında Markalar Dairesi Başkanlığınca bir inceleme yapılmamış olup yayına itiraz aşamasında ileri sürülmeyen ve YİDK nezdinde itiraz gerekçesi yapılan 99/022361, 2008/40019 ve 2009/70131 Sayılı markalar Markalar Dairesince incelenmediğinden, yayına itiraz aşamasında ileri sürülen 2017/83811 ve 2017/83806 Sayılı markalara dayalı verilen Markalar Dairesi Başkanlığı kararının yerinde olduğu, dolayısıyla bu karara yönelik itirazı inceleyen ve reddeden YİDK kararında da bir isabetsizlik bulunmadığı,  dolayısıyla bu karara yönelik itirazı inceleyen ve reddeden YİDK kararında da bir isabetsizlik bulunmadığı, aksi yöndeki ilk derece mahkemesi kararının yerinde olmadığı”

YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ E. 2023/3667 K. 2024/5893 T. 3.9.2024